Vanaf maart 2023 zijn alle steden en gemeenten in Vlaanderen verplicht om een deontologische commissie op te richten die zal toezien op de verantwoordelijke invulling van de lokale politieke mandaten. De gemeenteraad en de raad voor maatschappelijk welzijn richten elk een eigen deontologische commissie in: 1 voor de gemeenteraad en 1 voor de raad voor maatschappelijk welzijn.
In zitting van de gemeenteraad van 21 mei 2019 werd de deontologische code voor de gemeenteraadsleden goedgekeurd. De deontologische code is een algemene leidraad voor lokale mandatarissen om deontologisch correct te handelen als ze hun mandaat uitoefenen. De deontologische commissie zal toezien op die code.
Het Decreet Lokaal Bestuur kent veel autonomie toe aan de lokale besturen met betrekking tot de deontologische commissie en haar werking.
De lokale besturen bepalen dus zelf de samenstelling, de openbaarheid van de vergaderingen, de werking en de bevoegdheden van de deontologische commissie. Dit alles wordt geregeld via de deontologische code.
De bestaande deontologische code werd aangepast en een voorstel van ontwerp van deontologische code werd voor advies voorgelegd aan de gemeenteraadscommissie Mens en Interne Zaken van 16 mei 2023.
Voor de toevoeging van het onderdeel deontologische commissie aan de deontologische code, dienen volgende beslissingen genomen te worden:
Samenstelling:
De gemeenteraad beslist autonoom en op basis van de bepalingen in hun eigen deontologische code wie in de deontologische commissie zetelt. De deontologische commissie bestaat minstens uit 1 vertegenwoordiger per fractie van de gemeenteraad.
Lokale besturen doen er goed aan om een vervangingsregeling op te stellen in hun deontologische code voor die gevallen waar er sprake is van mogelijke belangenvermenging in hoofde van 1 van de commissieleden.
Daarnaast is er ruimte voor onafhankelijke experten die als volwaardige leden kunnen zetelen. Het al dan niet opnemen van externe experten en de keuze van de externe experten is een zaak van lokale autonomie.
Werking:
Het decreet over het lokaal bestuur bevat geen aanwezigheidsquorum voor vergaderingen van de deontologische commissie. De uitwerking van een regeling behoort tot de autonomie van het lokaal bestuur. Die maakt de afweging, want een quorum kan leiden tot voldoende aanwezigheid, maar ook tot vertragingen of zelfs de werking hypothekeren als een meerderheid van de commissieleden het nalaat om te verschijnen.
Ook zal de deontologische code bepalen hoe de deontologische commissie samenkomt om te vergaderen en het openbare of gesloten karakter van die vergaderingen.
Door de oprichting van een deontologische commissie dient de deontologische code die reeds werd goedgekeurd voor de bestuursperiode 2019-2024 herzien te worden, meer bepaald de oprichting van een deontologische commissie vraagt een aanpassing van artikel 42 en volgende van de deontologische code.
Gezien het beperkt aantal opgelegde regels, dient de gemeenteraad beslissingen te nemen aangaande de samenstelling en werking van de deontologische commissie voor de gemeenteraad.
In zitting van de gemeenteraadscommissie van 16 mei 2023 werden de regels omtrent de samenstelling, de bevoegdheden en de werking van de deontologische commissie toegelicht. De deontologische code werd aangepast op basis van het advies en de opmerkingen besproken tijdens de gemeenteraadscommissie:
Samenstelling:
Om efficiënt en doeltreffend te kunnen werken in de commissie, kiest de gemeenteraad om de samenstelling te beperken: elke fractie zal vertegenwoordigd worden door minstens één en maximum twee leden in de deontologische commissie. Het al dan niet voorzien van een plaatsvervanger is een keuze van elke fractie.
De toetreding van een onafhankelijke expert wordt momenteel als onnodig ingeschat. De expertise van een externe kan ingeroepen worden naargelang het dossier.
Werking:
Om de sereniteit van het onderzoek te bewaken, en aangezien het vaak gaat om personen of aangelegenheden die de persoonlijke levenssfeer raken, zal de deontologische commissie opgericht worden als een fysieke gesloten zitting.
In de gemeenteraadscommissie Mens en Interne zaken werd geadviseerd om een aanwezigheidsquorum vast te leggen. De commissies kunnen enkel beraadslagen en adviseren als minstens 2 fracties aanwezig zijn.
Geen. De leden van de commissie ontvangen geen presentiegelden.
Artikel 1
De beslissing van de gemeenteraad van 21 mei 2019 houdende de goedkeuring van een deontologische code voor gemeenteraadsleden, wordt opgeheven.
Artikel 2
De gemeenteraad keurt voor de bestuursperiode 2019-2024 een deontologische code voor gemeenteraadsleden goed die integraal deel uitmaakt van dit besluit, in de mate dat deze tekst betrekking heeft op de gemeenteraadsleden.